ZALECENIA OGÓLNE- Nie należy pić alkoholu
- 5 razy dziennie należy jeść owoce i warzywa - należy je spożywać jako przekąski lub dodatki do posiłków głównych
- Należy jeść kilka niewielkich posiłków zamiast trzech dużych
- Należy unikać pokarmów ciężkostrawnych (m. in. tłuste potrawy, niedojrzałe owoce, wzdymające warzywa)
- Należy odżywiać się w sposób różnorodny
- Należy przestrzegać prawidłowego sposobu przyrządzania potraw (duszenie, gotowanie w szybkowarze oraz beztłuszczowe smażenie na patelni teflonowej - pożywienie nie traci cennych składników i witamin)
- Należy jeść powoli, unikać zbyt gorących i zbyt zimnych potraw
- Należy spożywać świeże produkty - w nich zawarte są wszystkie składniki odżywcze. Nie wolno spożywać produktó przeterminowanych lub zepsutych, gdyż zawarte w nich toksyny są bardzo szkodliwe dla wątroby
- Należy spożywać produkty z upraw ekologicznych
MIĘSO I PRODUKTY MIĘSNE- mięso należy spożywać nie częściej niż 2 razy w tygodniu
- zalecane jest mięso chude (np. kurczak, indyk)
- potrawy należy przyrządzać z niewielką ilością tłuszczu, najlepiej na oliwie z oliwek
Zalecane:
- kurczak, indyk
- dzika kaczka, kuropatwa, bażant
- kiełbasa drobiowa
- chude mięso wieprzowe
- chuda szynka
- chude mięso wołowe
- dziczyzna
Niewskazane:
- kotlety, mięso panierowane
- golonka, słonina
- mocno solona surowa szynka
- kiełbasa smażona, kaszanka, wątrobianka
- nóżki w galarecie, pasztety
- gęś
RYBY- należy unikać tłustych i panierowanych ryb, a zamiast niż spożywać gatunki chude
- najzdrowsze ryby są gotowane lub duszone
Zalecane:
Niewskazane:
- śledź
- karp
- węgorz
- makrela
- sardynki w oleju
- filet rybny panierowany
- konserwy rybne
OWOCE I WARZYWA- owoce i warzywa powinny znajdować się w codziennym jadłospisie jako źródło witamin i składników mineralnych
- należy spożywać produkty z upraw ekologicznych, dzięki którym wątroba nie jest obciążana toksycznymi substancjami
- warzywa powinny być duszone lub gotowane na parze
- należy kupować warzywa sezonowe, aby uniknać produktów szklarniowych
- warzywa należy myć krótko pod bieżącą wodą, inaczej tracą cenne składniki
Zalecane:
- marchew, buraki, ziemniaki
- kalarepa, cukinia, pomidory
- szparagi, brokuły, szpinak, cykoria, sałata
- dojrzałe jabłka, truskawki, kiwi
- dojrzałe brzoskwinie, morele, banany
- pomarańcze, mandarynki
Niewskazane:
- cebula, groch, fasola, soczewica
- białą kapusta, czerwona kapusta, kapusta włoska
- frytki, smażone ziemniaki
- sałatka ziemniaczana z majonezem
- zbyt kwaśne owoce, np. grapefruit
- niedojrzałe lub przejrzałe owoce
MLEKO I PRODUKTY MLECZNE- mleko i produkty mleczne są ważnym składnikiem codziennego jadłospisu zarówno dla osób zdrowych jak i chorych na wątrobę
- zawartość tłuszczu w serach nie powinna przekraczać 30%
Zalecane:
- świeże, chude mleko
- maślanka
- jogurt
- chudy twarożek
Niewskazane:
- tłuste gatunki sera
- ser topiony, ser żółty
- gotowe napoje mleczne (np. kakao)
JAJKA- najnowsze badania dowodzą, że chorzy na wątrobę nie muszą unikać spożywania białka
- należy spożywać swieże jajka (przechowywane nie dłużej niż tydzień)
- jajka należy przechowywać w lodówce
Zalecane:
- jajko gotowane
- omlet z niewielką ilością tłuszczu
- naleśnik z niewielką ilością tłuszczu
Niewskazane:
- jajko sadzone
- jajecznica ze słoniną
PIECZYWO I PRODUKTY ZBOŻOWE- zalecane jest spożywanie produktów pełnoziarnistych
- produkty pełnoziarniste mogą powodować wzdęcia, uniknąć ich można poprzez stopniowe wprowadzanie tych produktów do diety
- należy unikać produktów z białej mąki, gdyż brak w nich cennych składników
Zalecane:
- chleb razowy
- chleb ciemny
- sucharki
- ryż, grysik
- płatki owsiane
- makaron
Niewskazane:
- biały chleb
- świeży chleb
- kukurydza
- orzechy
DODATKI DO PIECZYWA I PRZYPRAWY- sól należy stosować w niewielkich ilościach, preferowana sól jodowana i niskosodowa
- należy unikać ostrych przypraw
Zalecane:
- masło roślinne, miód pszczeli
- łagodne curry, papryka, cynamon
- kminek, koper włoski, anyż
- świeże i suszone zioła, musztarda (niezbyt ostra)
- sok cytrynowy, ocet owocowy, ocet winny
Niewskazane:
- krem czekoladowy
- masło orzechowe
- majonez
- chili, chrzan i inne ostre przyprawy
- cukier
NAPOJE- zawsze należy pamiętać: alkohol to wróg wątroby
- należy unikać zbyt gorących i zbyt zimnych napojów
- dziennie należy wypijać 2 litry płynów
- napoje należy pić przez cały dzień
Zalecane:
- woda mineralna niegazowana
- kawa w małych ilościach
- słaba herbata (owocowa lub ziołowa)
- soki owocowe (ewentualnie rozcieńczone)
- soki warzywne (ewentualnie rozcieńczone)
- produkty z kwaśnego mleka
Niewskazane:
- alkohol
- napoje gazowane
- duże ilości kawy
SŁODYCZE- obowiązuje zasada: jeść z umiarem
- wybierać produkty najmniej kaloryczne, np. ciasto owocowe zamiast tortu, jogurt zamiast budyniu
Zalecane:
- świeże ciasto owocowe
- ciasto drożdżowe
- biszkopty
- jogurt owocowy
Niewskazane:
praliny i czekolada
nugat i marcepan
torty śmietanowe i kremowe
gotowe budynie i kremy
pączki, racuchy, faworki
ciasto francuskie
TŁUSZCZE- obowiązuje zasada: w miarę możliwości unikać tłustych potraw
- należy zwracać uwagę jaki tłuszcz spożywamy, tłuszcz pochodzenia roślinnego jest ważnym źródłem energii
- zalecane jest używanie olejów tłoczonych na zimno (oliwa z oliwek, olej z pestek winogron), gdyż zawierają wielonienasycone kwasy tłuszczowe (np. kwas linolenowy)
- do smażenia i duszenia należy używać oliwę zamiast masła
- zbyt duże spożycie tłuszczu sprzyja nadwadze, stłuszczeniu wątroby i przedwczesnej miażdżycy naczyń
Zalecane:
- margaryna roślinna
- niewielkie ilości masła
- oliwa z oliwek tłoczona na zimno
- olej słonecznikowy
- olej z kiełków pszenicy lub pestek winogron
Niewskazane:
- masło w dużych ilościach
- margaryna użyta do pieczenia lub smażenia
- tłuszcz palmowy lub kokosowy
- smalec
PRZYKŁADOWE MENU:Śniadanie:
- chleb razowy z dżemem i chudym twarożkiem
- 1 filiżanka kawy
- świeżo wyciśnięty sok z pomarańczy
- musli owocowe
Drugie śniadanie:
Obiad:
- filet z łososia, ziemniaki w mundurkach
- szpinak, sałatka owocowa
Podwieczorek:
Kolacja:
- chleb razowy z niewielką ilością masła roślinnego
- chudy ser
- sałata lub cykoria, pomidory
- herbata
UWAGI:- jeżeli stłuszczenie wątroby jest wynikiem otyłości, należy dążyć do ostrożnej redukcji masy ciałą
- w okresie zaostrzenia zapalenia wątroby często występuje nietolerancja produktów mlecznych, których wówczas należy unikać
- w marskości wątroby z jednoczesnym wodobrzuszem należy zrezygnować z soli. Dopuszczalne jest spożywanie 1-3 g soli dziennie. Należy unikać produktów solonych.
- w przypadku wystąpienia zaburzeń funkcji mózgu wskazane może być zmniejszenie spożycia białka. Niezbędna jest wówczas kosnultacja z lekarzem, który ustali indywidualnie jego ilość (np. 40 g dziennie).